دوشنبه, 02 مرداد 1396

تعریف جدید اجتهاد و مجتهد

نامه الکترونیک چاپ PDF

محضر یکی از حضرات علمای اعلام بودم، پرسید:" مجتهد کیست؟"

سئوال علمی استاد بود و به گمانم مرا می آزماید، خواستم بگویم:" آنکه قوه استنباط احکام فرعی ازاصول را مطابق کتاب و سنت و عقل و اجماع داشته باشد"  حتی به ذهنم رسید عرض لحیه و اظهار فضلی نموده ، خودی نشان دهم و تعریف آخوند خراسانی را بیان نمایم که فرمود:" الاجتهاد هو استفراغ الوسع فی تحصیل الحجة علی الحکم الشرعی" که همانا " جد و جهد و به کارگیری توان و قوه برای تحصیل دلیل و سند و حجت بر احکام شرعی از منابع اربعه است"

اما آن بزرگ مجالم نداد و تعریفی جدید و جامع و کامل از اجتهاد و مجتهد عرضه نمود، هر چند مو بر تن انسان راست می شد، اما راست می گفت!

آن بزرگ فرمود:" مجتهد یعنی کسی که پاسخگو نیست و می تواند بای نحو کان در بیت المال و وجوهات دخل و تصرف کند!" و چون چشمان از حدقه درآمده مرا نگریست و اعجاب مرا دید که چنین کلمات نغز و درناب را از دهان یک عالم و مجتهد مسلم می شنیدم، بر آن افزود که اینک 10 پست مملکت طبق قانون اساسی در دست مجتهدین است و این جماعت پاسخگو نیستند که اگر خطا بکنند یک اجر و اگر درست بکنند دو اجر دارند!

مجتهد وجوهات امام زمان ارواحنا فداه را درغیبتش اخذ می نماید و "فعال مایشاء" است که با این بیت المال مسلمین چه کند، یکی در بیابان دفن می کرد تا خود آقا بیاید و ببرد!  و خدا می داند که چه کسی آن دفینه را می برد و به نام امام زمان (عج)  تمامش می کرد!  یکی می گوید یَدِ من یَدِ امام زمانی است و سهم الارث فرزندانش طعنه به کارتل های نفتی می زند!  آن دیگری وجوهات را صرف قدرت و حزب و جناح بازی می کند و اجتهاد کرده و تکلیف دارد که به جناح و باند خویش برسد، یکی هم فلاحت در فراغت راه انداخته و زمین خواری می کند و انفال را هم می بلعد، مگر چه اشکالی دارد که با  یَدِ امام زمانی در حلقوم مبارک بگذارد! وقتی یَدِ، امام زمانی باشد در هر دهانی برود نوشش باد!  یکی برج سازی می کرد و دیگری برای خویش استخر و سونا و جکوزی در محل کارش می ساخت! آن دیگری تشخیص داده که باید به بیوه زنان و دختران فراری رسیدگی شود و الحق و الانصاف خوب به این جماعت نسوان از شش جهت می رسد!  یکی هزینه سفر فرنگ و درمان نازایی و خرید های میلیون دلاری را شان مصرف وجوهات می دانست و دیگری با وجوهات میخ اسلام را در بلاد کفر می کوبید و از فرنگ دخترکان چشم آبی را به سوغات می آورد و صد البته شهادتین را در خلوت نزد معظم له به قرائت صحیح حجازی و با رعایت مخرج حروف ادا کرده و مدخل و مخرج حروف به تایید حضرت آقا رسیده بود و حرف نداشت! در هر کدام از این وقایع که بخواهید کنکاش کنید، می گویند ما اجتهاد کردیم و ...

این قصه امروز نیست، وقتی خالد ابن ولید به قبیله بنی یربوع رفت و دلباخته همسر زیباروی مالک ابن نویره (رئیس قبیله و هم پیمان و نماینده رسول خدا ص) شد، به بهانه زکات سر از بدن مالک جدا کرد و به همسرش تجاوز نمود، چون به مدینه آمد، عمر برآشفت و گفت:" خالد را باید سنگسار کرد" خالد گفت:" من اجتهاد کردم و چون خطا کردم یک اجر دارم!"  و ابوبکر او را رها کرد، علی (علیه السلام) از قربانیان دلجویی کرد، اما خالد بلاعقاب برمنصب خویش باقی ماند! تا زمان عمر که به واسطه رفاقت دیرینی که با مالک داشت، دیه دادند و جبران نمودند. آری این معنای ناروا و زشتی است که بر اجتهاد بسته اند و باید این تصویر زشت زدوده شود.

باید بدانیم که رسول خدا صلوات الله و سلامه علیه و علی آله اجمعین، خود را پاسخگو می داند و برادعای تازیانه سهوی که در سفر کسی را آزرده کرده است، بدن برهنه می کند و خود را مهیای قصاص می نماید.

اجتهاد تلاش و جد و جهد است برای رسیدن به حکم خدا و بس، نه مصونیت می آورد و نه عصمت، مجتهد باید تلاش کند و تلاش و تلاش، اگر قصور کند و بدون مطالعه خلاف نص و سنت و عقل سخن بگوید، مشمول "کمثل الحمار یحمل اسفارا"ً است، عالمی که به علم خویش عمل نکند و یا دراین کتب تدبر و تعقل ننماید، نه تنها بار گمراهی خویش بر دوش دارد که بار گمراهی مردمان را نیز باید برداشته و به قعر دوزخ برد!

دکتر مهدی خزعلی

13/6/94

افزودن نظر


Joomlart